گرگان امروز

به نام خداوند لوح و قلم / حقیقت نگار وجود و عدم

لزوم بکارگیری سیستم اطلاعات جغرافیایی در برنامه ریزی و مدیریت شهری

همچنان که در بحث شهر الکترونیک و مدیریت شهری نیز اشاره گردید از جمله ی مهمترین کاربردها و نتایج فناوری اطلاعات و ارتباطات، شهر الکترونیک می باشد. شهر الکترونیکی، بستری فراهم می کند تا دولت، بخش خصوصی، بنگاه های اقتصادی و سایر نهادهای حقوقی و حقیقی بتوانند خدمات خود را در طول شبانه روز و در سطح گسترده ­تری با هزینه بسیار پایین در اختیار مردم قرار داده و از مشارکت مردم در اداره ی امور شهر و کشور بیشتر استفاده نمایند. با توجه به نقش مکان و کاربریهای مختلف آن (کاربری زمین) در مدیریت و توسعه شهرها تمامی شهرهای الکترونیکی، ساختاری مبتنی بر سامانه ی اطلاعات مکانی(جغرافیایی) دارند و از اینروست که دیگر سامانه های الکترونیکی شهری مبتنی بر GIS توسعه می یابند. یکپارچه سازی خدمات شهری از مهمترین دستاوردهای GIS شهری است که به همراه نهادینه نمودن طرحهای شهری و مدیریت املاک، موجبات شفاف سازی، یکسان سازی و تسهیل خدمات به شهروندان را فراهم می نماید و گامی است در راستای رسیدن به سیستم پشتیبانی تصمیم گیری (DSS) مدیران ارشد شهری که می تواند به عنوان ابزاری نوین و توانمند در اختیار مدیریت الکترونیکی شهر قرار گیرد.

اما سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) چیست؟ کاربردهای گوناگون آن کدامند؟ اهمیت کاربرد آن در برنامه ریزی و مدیریت شهری چیست؟

سیستم های اطلاعات مکانی(و مجموعه نرم افزارهای موجود در این خصوص)، جهت سازماندهی، جمع آوری و تجزیه و تحلیل و ارائه اطلاعاتی که به نحوی با موقعیت مکانی داده ها (مثلاً داده ها و اطلاعات مربوط به فضاهای سبز یا معابر شهری) در ارتباط هستند به کار می روند و در این شرایط برای هر پدیده حداقل همواره دو مسئله مدنظر قرار دارد اول، آن پدیده چیست؟ و بعد در کجا قرار دارد؟ که نتیجتاً نقشه هایی دیجیت شده(رقومی شده) شامل لایه هایی که اطلاعات مکانی در آنان طبقه بندی شده و هر لایه دربرگیرنده حجم عظیمی از اطلاعات توصیفی مرتبط خواهد بود. این مجموعه علاوه بر دارا بودن امکاناتی چون ترکیب داده ها، عملیات جستجوی مکانی و انطباق لایه ها توان انجام انواع آنالیزهای مکانی پیشرفته را داراست و امروزه پاسخگوی حل مسائل مختلفی از علوم مهندسی و مدیریت  محسوب می گردد.

مدیریت مکانی و زمانی و تحلیل جمعیت و انواع تحلیلهای آماری و به دنبال آن خدمات بهینه به جامعه شهری، مسیریابی بهینه و مدیریت شبکه ارتباطی، سازماندهی سیستم حمل و نقل، مدیریت بحران جهت پیشگیری حداکثری از حوادث طبیعی، تهیه نقشه های رقومی و بانک اطلاعاتی کاربری های مختلف، امکان سنجی، نیاز سنجی، اولویت سنجی، مکان یابی و مکان گزینی بهینه کاربریهای مختلف، تعیین مناطق امن یا پرخطر از نظر مخاطرات طبیعی و یا حتی میزان جرم و جنایت، آمایش فضاهای شهری، شبیه سازی، یکپارچه سازی پرونده های مختلف در واحدهای گوناگون، تسهیل فرآیند نظارت بر ساخت و ساز به حداقل رساندن خطاهای محاسباتی و خسارات ناشی از حفاری ها و . . . تعیین حریمهای گوناگون، مدیریت تاسیسات و تجهیزات شهری، مدیریت املاک و زمین، تهیه طرح های توسعه و عمران شهری در قالب این سیستم، ذخیره ، دسته بندی اطلاعات تحلیلی، ارائه و تصمیم سازی و صدها کاربرد دیگری که بکارگیری این سامانه به ارمغان خواهد آورد. آنچه که برشمرده شد تنها بخشی از کاربردهای این سیستم در حوزه ی برنامه ریزی و مدیریت شهری است.

استفاده از GIS در ایران از ابتدای دهه ی 80 به بعد شتاب بیشتری یافت و امروزه در بخش مدیریت شهری، شهرداری های شهرهایی چون تهران، شیراز ، همدان ، مشهد و حتی بعضاً شهرهای کوچکی چون بابلسر به این فناوری نوین مجهز گشته اند. در استان ما نیز تا آنجا که نگارنده اطلاع دارد تنها در سطح نهادها و اداراتی چون معاونت برنامه ریزی و اداره کل منابع طبیعی آن هم در حد تشکیل بانک اطلاعاتی و نقشه های رقومی، واحد  سامانه اطلاعات مکانی راه اندازی شده و تاکنون از سوی مجموعه ی مدیریت شهری و شهرداری، توجه کافی بدین امر مهم صورت نپذیرفته است. یقیناً با راه اندازی واحد یا مرکزی در زیر مجموعه شهرداری گرگان می توان گام بزرگی در ارتقاء برنامه ریزی و مدیریت شهری در سطح شهر گرگان، برداشت. ضمن آنکه پروژه یGIS  شهرستان گرگان نیز باید به عنوان پروژه ای اولویت دار از جانب سازمانهای مربوطه مدنظر قرار گیرد.  

 

نویسنده : احسان ارشاد : ۸:۱٠ ‎ب.ظ ; چهارشنبه ۱٠ شهریور ۱۳۸٩
Comments نظرات () لینک دائم