گرگان امروز

به نام خداوند لوح و قلم / حقیقت نگار وجود و عدم

الگوی استان های صنعتی، مناسب گلستان نیست

  خروج از چالش های استراتژیک، شرط ورود به بزرگراه توسعه / الگوی استان های صنعتی مناسب گلستان نیست

در عصر حاضر «توسعه پایدار» به کلیدواژه­ ای طلایی در زندگی بشر تبدیل شده است.
با توجه به روش و سبک زندگی امروزی و محدودیت منابع و افزایش جمعیت، دستیابی به توسعه ­ای که علاوه بر فراهم کردن رفاه، امنیت و آسایش انسان ­ها بتواند ایجاد بستر مناسبی را برای حیات و تکامل نسل ­های آینده تضمین کند، دغدغه ­ای جدی و فراگیر محسوب می ­شود و به همین دلیل، توجه به این موضوع و همه مباحث، متغییرها و شاخص ­های وابسته به آن در سطوح مختلف ملی، منطقه ای و محلی دارای اهمیت ویژه است و مهم­ تر این­که کارآمدی این مفهوم علمی، منوط به شکل گیری تصور و ادارک صحیح و کامل از آن است.

هرگونه برداشت غیرعلمی از مفاهیم مربوط به توسعه پایدار می ­تواند آسیب ­زا باشد؛ چنان­که بررسی برنامه های اجرا شده در استان گلستان در بخش­ های گوناگون اقتصادی و اجتماعی و ارزیابی نتایج بدست آمده، نبود دیدگاه های صحیح را در این حوزه، تایید می ­کند.

تفکر و نگرشی که لازمه ورود به بزرگراه توسعه و پیشرفت ضربتی را تنها در استقرار صنایع سنگین (که بسیاری از آن­ها جزو واحدهای صنعتی آلاینده محسوب می­ شوند) جست ­و­ جو می­ کند، نمی ­تواند مجری راهکارهای علمی برای تحقق توسعه پایدار باشد. در این ­باره از پتروشیمی گلستان می ­توان به ­عنوان نمونه ­ای به­ روز یاد کرد. هرچند این طرح بزرگ صنعتی اکنون در نقطه ای بازگشت ­ناپذیر قرار دارد، اما مجموعه تجربیات بدست آمده از این طرح، حاوی نکات مفیدی برای توسعه استان در آینده دور و نزدیک است.

برنامه­ ریزی برای توسعه اقتصادی باید بر مبنای مزیت های نسبی، فرصت ها و تهدیدهای طبیعی و انسانی در هر منطقه باشد؛ به­ عبارت صحیح ­تر راهبردهای توسعه در هر منطقه، باید با توانمندی ­ها و نقاط قوت و ضعف و آستانه و ظرفیت محیط منطقه مطابقت داشته باشد. استان گلستان یکی از قطب های اصلی کشاورزی در کشور است و وجود استعدادهای طبیعی و محیطی نیز از ویژگی های متمایز گلستان است؛ پس کاملا واضح است که هر تفکر و برنامه مبتنی بر آمایش سرزمین، توسعه این بخش مهم اقتصادی را در اولویت قرار می ­دهد و صنعت را نیز ابزاری برای توسعه این بخش می ­داند؛ براین اساس گلستان باید به ­جای میزبانی صنایع سنگین و آلاینده به قطب صنایع غذایی، تکمیلی و تبدیلی و شیلات تبدیل شود.

در گذشته نه چندان دور، ایجاد صنایع سنگین در شمال ایران با موانع متعددی از جمله محدودیت های قانونی رو به ­رو بود، از سال­ های میانی دهه 80 قانون محدودیت توسعه صنعتی در استان ­های شمالی، لغو شد و از آن زمان تاکنون، مجوز ساخت کارخانجات متعددی در استان صادر شده است؛ به ­یقین این اقدام با هدف محرومیت‌ زدایی، اشتغال­زایی و افزایش سرانه درآمدی مردم انجام شده است؛ اما همان ­طور که محدودیت بی ‌قید و شرط توسعه صنعتی در گلستان از عوامل اصلی تشدید محرومیت های اقتصادی در دهه­ های قبل بوده است، کنار گذاشتن بی ­قید و شرط این قانون نیز  آسیب­ های جبران­ ناپذیری را در پی خواهد داشت. استان گلستان با توجه به فرصت ­ها و شرایط طبیعی ­اش با پیروی محض از راهبردها و الگوهای به­ کار گرفته شده در استان ­های صنعتی، به توسعه پایدار دست نخواهد یافت. توسعه صنعت در گلستان زمانی می ­تواند ضامن رشد پایدار اقتصادی باشد که هر 2 اصل توسعه و حفاظت همزمان و در یک سطح، مورد توجه قرار گیرد.

موقعیت استان گلستان از نظر ژئوپلیتیک و ژئواستراتژیک نیز راهنمای مناسبی برای ترسیم راهبردهای توسعه پایدار استان است. گلستان یکی از دروازه ­های اصلی ایران برای ورود به آسیای میانه است. اگر خوش­ بینانه بیاندیشیم می توانیم ادعا کنیم که راه تصاحب بازارهای مصرف کشورهای درحال توسعه آسیای میانه از گلستان می ­گذرد و این یکی دیگر از همان توانمندی ­های ویژه و بلقوه گلستان است که تاکنون مورد توجه قرار نگرفته است؛ یعنی توجه جدی به قابلیت گلستان در حوزه تجارت و بازرگانی و ترانزیت و حمل و نقل بین المللی کالا که می ­تواند موجب گشایش بن بست توسعه اقتصادی در گلستان شود. به این ترتیب این توان بلقوه به شرط توسعه زیرساخت­ های ارتباطی و حمل و نقلی چون توسعه بندرگاه ‌ها، توسعه خطوط ریلی و جاده ­ای و توسعه پایانه ­های ترانزیتی، موجب ارتقای وضع اقتصادی گلستان می شود.

از یاد نبریم که برای رسیدن به توسعه پیش از ایجاد بنیان­ های سخت ­افزاری باید بنیادهای فکری را سامان داد. توجه به رویکردهای مطرح شده در این نوشتار، نقطه آغازی برای محرویت زدایی، ایجاد رشد اقتصادی پایدار و تحقق توسعه پایدار در گلستان خواهد بود.

نویسنده : احسان ارشاد : ۱٢:٤۳ ‎ب.ظ ; جمعه ٢۸ شهریور ۱۳٩۳
Comments نظرات () لینک دائم