گرگان امروز

به نام خداوند لوح و قلم / حقیقت نگار وجود و عدم

گردشگری گلستان؛ از برآیندهای اقتصادی ناملموس تا فراموشی گردشگری پایدار

توسعه گردشگری از نظر اقتصادی، موجب بهبود شاخص ­هایی چون اشتغال، رفاه و افزایش درآمد می­ شود و توسعه زیرساخت ­ها را به دنبال دارد. گردشگری می ­تواند ضریب امنیت اقتصادی را بالا ببرد و با تنوع ­بخشی به فعالیت ­های اقتصادی یک منطقه، زمینه شکوفایی اقتصادی و پویایی فعالیت­ ها را فراهم کند. صنعت گردشگری از نظر فرهنگی نیز زمینه­ ساز ایجاد ارتباطات فرهنگی بین افراد، گروه­ ها و جوامع مختلف است و از نظر سیاسی و امنیتی نیز با جلب نظر سیاستگذاران، برنامه ­ریزان و مردم، نگرش ­های سیاسی و امنیتی را درباره یک منطقه بهبود می بخشد و زمینه لازم را برای توسعه فراهم می کند.

برآیندهای اقتصادی گردشگری برای گلستانی ­ها محسوس نیست

 استان گلستان همه ویژگی­ ها و توانمندی­ های لازم را برای توسعه گردشگری در اختیار دارد و می ­تواند از ثمره­ های اقتصادی، امنیتی، اجتماعی و فرهنگی صنعت گردشگری بهره­ مند شود.

موقعیت ارتباطی و جغرافیایی مناسب گلستان و مجموعه­ ای متنوع از آثار تاریخی، محیط های طبیعی بکر و زیبا، جنگل، دریا، کوه و دشت، ایرانی کوچک را در یک پهنه جغرافیایی محدود شکل داده است. یک اثر تاریخی جهانی و 2 اثر تاریخی دیگر که کاندیدای ثبت در فهرست میراث جهانی هستند، گوشه ­ای از استعدادهای بی ­شمار گلستان در زمینه گردشگری است؛ با وجود این همه استعداد و توانایی در گلستان و آمارهای گوناگونی که از حضور گردشگران در استان ارائه می­شود اما هنوز برآیندهای مثبت اقتصادی و اجتماعی توسعه گردشگری در گلستان برای گلستانی ­ها محسوس نیست. به دیگر سخن تاکنون در گلستان بیشتر شاهد شکل­گیری فعالیت های گردشگری مخرب بوده ایم و بررسی گردشگری استان از منظر هزینه – فایده در نگاه اجمالی نبود بازدهی مناسب را اثبات می کند.

میلیون ها مسافر از گلستان «عبور» می کنند

شاید یکی از مشکلات کنونی، نادیده گرفتن تعریف علمی «گردشگر» و «گردشگری» است. براساس تعریف ارائه شده از سوی سازمان جهانی گردشگری، «گردشگری» به مجموعه فعالیت ­هایی گفته می ­شود که در حین مسافرت یک گردشگر اتفاق می­ افتد. این فرآیند شامل هر فعالیتی چون برنامه ­ریزی سفر، مسافرت به مقصد، اقامت، بازگشت و یادآوری خاطرات می ­شود. همچنین گردشگری، فعالیت ­هایی چون خرید کالاهای مختلف و نیز تعامل میان میزبان و مهمان را که در زمان سفر یک گردشگر شکل می گیرد، شامل می ­شود.

براساس تعاریف علمی «گردشگر» فردی است که حداقل یک شب در مقصد اقامت می­ کند و حداکثر پیش از فرارسیدن زمان سالگرد خروج از مبدا، به موطن خود باز می ­گردد و هدفش چیزی غیر از دریافت مزد است. بسیاری از مسافرانی که به گلستان می ­آیند بدون این­که در استان اقامت داشته باشند فقط از گلستان گذر می­کنند و در نهایت ساعاتی را برای بازدید از چند جاذبه گردشگری صرف می­ کنند؛ پس نباید همه مسافرانی را که چون رهگذر وارد استان می­شوند و بدون این­که هیچ اقامتی داشته باشند تنها از استان عبور می­کنند، گردشگر به حساب آورد.

چرا گلستان مقصد گردشگران نیست؟

رونق و توسعه گردشگری نیازمند شرایط خاصی است که از سوی صاحب ­نظران به «مهیا شدن» تعبیر شده است.

در استان گلستان با همه اقدامات موثری که تاکنون انجام شده، هنوز در بخش­ های مختلف کاستی ­های زیادی وجود دارد و به جرات می­ توان گفت گلستان برای جذب گردشگران داخلی و خارجی مهیا نیست.

 دلایل گوناگونی وجود دارد که موجب ناشناخته ماندن ظرفیت ­های گردشگری در استان شده است. بسیاری از ظرفیت­ های ارزشمند استان در زمینه گردشگری آن طور که باید معرفی نشده­ اند. وضع نامطلوب برخی تفرجگاه ­های استان از نظر بهداشت محیط و کمبود امکانات رفاهی و نبود راه ­های دسترسی مناسب در برخی از مناطق محروم استان نیز از دیگر دلایل عدم موفقیت در جذب و افزایش ماندگاری گردشگران است. اطلاع­ رسانی و انجام تبلیغات وسیع در کشور  برای معرفی توانمندی­ های گلستان در حوزه گردشگری نیز چندان مطلوب نیست؛ به طوری که بسیاری از مناطق دیدنی استان هنوز ناشناخته است و گردشگران غیر از جنگل و دریا مکانی دیگری برای تفریح و گذران اوقات فراغت نمی­ شناسند.

 آثار و بناهای تاریخی گلستان که از دیگر ظرفیت ­های موجود برای جذب گردشگر هستند، شرایط خوبی ندارند و روند حفظ و مرمت آثار دارای ارزش تاریخی و معماری، مطلوب نیست. تعداد هتل ­ها و مراکز اقامتی استان اندک است؛ اگر جذب گردشگر خارجی دارای اهمیت است پس استان در زمینه هتل و مراکز اقامتی نیز باید به وضع مطلوبی دست یابد. افزایش ایمنی و توسعه جاده ­ها و راه ­های ارتباطی و توسعه خطوط ریلی و افزایش پروازهای فرودگاه­ های استان نیز از دیگر پیش­شرط­ های توسعه گردشگری است.

 نباید از یاد برد که بخشی از زیرساخت ­های لازم در بخش گردشگری از طریق مشارکت و سرمایه­گذاری بخش خصوصی فراهم می ­شود؛ هر چند که تاکنون ده ­ها بسته سرمایه گذاری گردشگری برای مناطق مستعد استان تعریف و ارائه شده است اما رشد سرمایه گذاری در بخش گردشگری گلستان رضایت­ بخش نیست.

«گردشگری پایدار» فراموش شده است

صنعت گردشگری با توجه به دامنه وسیع اثرات محیطی که بر جای می‌ گذارد، مجموعه‌ ای از نتایج مثبت و منفی را به جامعه میزبان وارد می کند و زایش مفاهیمی چون گردشگری پایدار، محصول تلاش برای تحقق توسعه پایدار است. اکنون در حوزه توسعه گردشگری در گلستان بیش از گذشته نیازمند تببین، تشریح و اجرای الگوهای گردشگری پایدار هستیم.

 گردشگری پایدار یعنی تأمین نیازهای کنونی گردشگران و مقصدهای میزبان و حفظ و افزایش فرصت ­های مناسب برای آینده. براساس این دیدگاه، صنعت گردشگری قادر است منافع و مزایای متعددی به همراه داشته باشد و از سوی دیگر برای حفظ منابع طبیعی و انسان‌ ساخت، مفید باشد.

 گردشگری مخرب یکی از مشکلات جدی گلستان در زمان حاضر است. وجود پدیده­ های چون بورس بازی زمین و ساخت­ و سازهای غیرمجاز در نواحی بکر طبیعی و گردشگری استان، ضمن افزایش ضریب وقوع مخاطرات طبیعی، یکی از مشکلاتی است که آینده صنعت گردشگری و به ویژه گردشگری طبیعی در استان را به شدت تهدید می­ کند. بنابراین اگر قرار است توسعه گردشگری به عنوان یک صنعت درآمدزا و پایدار برای استان گلستان مطرح شود باید تمامی برنامه ­ها و اقدامات با اصول گردشگری پایدار مطابقت داشته باشد تا علاوه بر با افزایش حضور گردشگران در استان، شاهد توسعه همه ­جانبه در حوزه­ های اجتماعی، اقتصادی و محیط زیستی باشیم. 

لینک انتشار اختصاصی در خبرگزاری مهر

نویسنده : احسان ارشاد : ٧:٠٦ ‎ب.ظ ; جمعه ٢٩ فروردین ۱۳٩۳
Comments نظرات () لینک دائم