گرگان امروز

به نام خداوند لوح و قلم / حقیقت نگار وجود و عدم

توسعه و احداث معابر؛ فرصت امروز، معضل فردا

شبکه ارتباطی به مثابه استخوان­ بندی یک شهر است. شبکه های ارتباطی درون شهری، معمولا  یک سوم از کل مساحت شهر را در برمی ­گیرند و عاملی مهم در ارتباط بین کاربری‌ ها، مراکز و محورهای مختلف شهری محسوب می ­شوند.

برای ارتقای شبکه ارتباطی، اقداماتی چون گسترش ظرفیت خیابان ها و اصلاح سلسله مراتب و توسعه محورهای ارتباطی از سوی شهرداری ها برنامه­ ریزی و اجرا می‌ شود. در شهر گرگان در سال­ های گذشته، بخش قابل توجهی از بودجه عمرانی شهرداری برای ارتقای وضع ترافیک هزینه شده است. با توجه به وجود مشکلات متعدد ترافیکی در شهر گرگان، از پنج سال پیش تاکنون بیش از 30 خیابان در شهر گرگان بازگشایی و تعریض شده و سالانه بیش از 30 درصد از بودجه شهرداری برای توسعه معابر هزینه شده است.

بزرگراه شهید کلانتری(کمربندی سابق)- عکس: میثم لطفی

 شهرداری گرگان برای روان ­سازی ترافیک با حجم بالای تملک و خرید املاک توانسته است رینگ ارتباطی داخلی به عنوان رینگ اول و رینگ خارجی به عنوان دسترسی دایره دوم شهر را با استفاده از شبکه های ارتباطی فرعی اجرا کند. این حلقه ارتباطی از بولوار رسالت آغاز می ­شود و پس از گذر از خیابان­ های جمهوری اسلامی، شریعتی و بولوار چاله باغ به خیابان شهریور منتهی می شود. همچنین بخشی از مسیر 30 متری رازی در خیابان گلشهر به سمت ناهارخوران احداث شده و در ضلع شمال نیز بولوار آیت اله کاشانی پس از تملک زمین­ های مورد نیاز، زیرسازی و آسفالت شده است که این مجموعه، حلقه ارتباطی دوم شهر را تشکیل می دهد. همچنین احداث معابر جدید چون بولوار نیایش در ضلع شمالی شهرک­ های شمال شهر، بولوار خلیج گرگان به عنوان محور ارتباط دهنده جایگزین در حد فاصل بزرگراه شهید کلانتری تا ورودی غربی شهر، بازگشایی مسیر جدیدی از میدان مادر تا مجتمع ادارات استان و اتصال ایرانمهر به بولوار شهید صیاد شیرازی از دیگر طرح­ ها و اقدامات شهرداری برای توسعه معابر است که عملیات اجرایی برخی از این طرح ها هنوز به پایان نرسیده است که از آن جمله می توان به طرح اتصال شهرک تالار به بولوار آیت اله کاشانی با هدف تکمیل رینگ شرقی شهر اشاره کرد.

معابر جدید کم عرض هستند/ هزینه بالای تملک زمین

یکی از نکات مورد توجه در طراحی و ساخت خیابان های جدید در نظر گرفتن عرض مناسب، پیش­ بینی دقیق ترافیک عبوری در دهه های بعد و طراحی هندسی مناسب است. در دهه 80 بولوارهایی چون گلشهر و شهید صیاد شیرازی در شهر گرگان ساخته شد که به اعتقاد کارشناسان، این شریان ­های ارتباطی که از نظر گردشگری نیز برای شهر گرگان دارای اهمیت هستند، در آینده نزدیک دچار مشکلات گوناگونی خواهند شد؛ به عنوان مثال مقطع عرضی برخی از این مسیرها در آینده­ ای نه چندان دور، پاسخگوی ترافیک نخواهد بود و حتی ممکن است تجربه خیابان ولی ­عصر(عج) گرگان تکرار شود و یا پیچ های تند و طراحی هندسی نامناسب بولوار صیاد شیرازی (که مسیر ارتباطی اصلی از مبدأ غربی به سوی تفرجگاه ها و مناطق گردشگری در جنوب شهر است) ممکن است موجب وقوع سوانح و تصادفات در این خیابان شود. البته باید در نظر داشت که ساخت معابر به صورت عریض، مشکلات خاص خود را دارد و باید توان مالی شهرداری را هم در نظر گرفت. چنان­که برخی از شهروندان که در دهه ­های گذشته املاک خود را برای ساخت و توسعه خیابان ها به شهرداری واگذار کرده اند و یا از سوی شهرداری به صورت قانونی با آنان توافق شده است، اکنون به شهرداری معترض هستند و معتقدند که توافقات انجام شده عادلانه نبوده است و به همین دلیل اکنون پرونده های متعددی علیه شهرداری گرگان در محاکم قضایی در حال بررسی است.

نمایی از بولوار شهید صیاد شیرازی- عکس: میثم لطفی

مدیران شهری گرگان در مورد مشکلات بولوار شهید صیاد شیرازی نیز معتقدند که این بولوار براساس مطالعات و طرح پیشنهادی مشاور ساخته شده است و تشخیص مشاور نیز ساخت این بولوار با عرض 30 متر بوده است. اما کاملا بدیهی است که طرح ها و نقشه­ های اجرایی ارائه شده از سوی مهندسان مشاور معمولاً پس از انجام بازبینی دقیق و اعمال نظرات کارشناسی، اجرایی می شوند؛ با این حال به نظر می رسد اگر آینده نگری لازم انجام نشود برخی معابر جدید گرگان نیز در دهه های بعد کارایی و بازدهی مناسب خود را از دست خواهند داد و محورهای پرترافیک دیگری به شبکه ارتباطی شهر گرگان افزوده خواهد شد؛ بهتر است در هنگام ساخت خیابان های جدید در شهر، عرض مناسبی برای خیابان پیش ­بینی شود، ایستگاه های حمل و نقل عمومی در نقاط مناسب جانمایی شوند و همین طور فضاهای مناسبی به عنوان پارکینگ در نظر گرفته شود و درختکاری و ایجاد تأسیسات روشنایی در طول مسیر، پس از تثبیت مقطع عرضی انجام شود. به هر حال توسعه و گشایش معابر و بولوارهای جدید، فرصت مناسبی را برای ساخت خیابان های عریض در اختیار مدیریت شهری قرار می­ دهد که استفاده از این فرصت تا حد زیادی مانع از ایجاد راهبندان در شبکه ارتباطی در سال های آتی خواهد شد.

توسعه حمل و نقل عمومی، جایگزین توسعه معابر

احداث معابر اقدام ارزشمندی است که از سوی شهرداری گرگان در سال های اخیر انجام شده است و ساخت محورهای جدید ارتباطی همچنان در سطح شهر گرگان ادامه دارد؛ اما اکنون موضوع مهم در حمل و نقل و ترافیک، توسعه زیرساخت ­های حمل و نقل عمومی است؛ در مقالات و کتب علمی، روش­ ها و موضوعاتی چون «ROAD DAIET» مطرح است؛ به این معنی که سمت و سوی اقداماتی که برای بهبود عبور و مرور انجام می شود باید به سمت محدود کردن سیاست توسعه معابر پیش برود و از سوی دیگر توسعه همه جانبه حمل و نقل عمومی در اولویت قرار گیرد و سپس محدودیت های لازم برای استفاده از خودروی شخصی اعمال شود که البته تحقق این مهم پس از انجام برخی سیاست­گذاری­های کلان در کشور امکان ­پذیر خواهد بود.

 

پی نوشت: از مدیران و سردبیران نشریات و پایگاه های خبری درخواست می شود در صورت اتخاذ تصمیم درباره انتشار این یادداشت، حتما هماهنگی لازم را با نگارنده به عمل آورند.

نویسنده : احسان ارشاد : ۱:۱۱ ‎ق.ظ ; یکشنبه ۱٤ مهر ۱۳٩٢
Comments نظرات () لینک دائم