گرگان امروز

به نام خداوند لوح و قلم / حقیقت نگار وجود و عدم

توسعه پایدار شهری با بهره گیری از الگوی شهر فشرده

در سال­ های اخیر، نبود یک طرح جامع شهری کارآمد، یکی از مشکلات شهر گرگان در حوزه طرح و برنامه بوده است. مصوبات مکرر کمیسیون ماده 5 و تغییرات متوالی طرح تفصیلی نشان می ­دهد که طرح­­ های جامع و تفصیلی فعلی گرگان پاسخگوی نیازهای شهر نیستند. بر این اساس از چند سال پیش برای تهیه طرح ­های جامع و تفصیلی جدید شهر گرگان اقداماتی انجام شد و اکنون این طرح­ها در آستانه تصویب نهایی قرار دارند.

تصویر ماهواره دیجیتال گلوب از محدوده شهر گرگان در گوگل ارث  

رویکرد اصلی طرح جامع جدید شهر گرگان در توسعه کالبدی، مبتنی بر الگوی «شهر فشرده» است؛ یعنی بر اساس سیاست­ های طرح جامع و تفصیلی جدید، محدوده قانونی شهر گرگان افزایش نخواهد یافت. تثبیت محدوده فعلی شهر دارای اهمیت است؛ چرا که محدوده­ های پیرامونی شهر از نظر امکانات زیربنایی بسیار ضعیف هستند و الحاق برخی نقاط و سکونتگاه ­های جدید به شهر، هزینه ­های سنگینی را بر مدیریت شهری تحمیل خواهد کرد. معمولاً مناطق ادغام شده در شهر در تأمین منابع مالی و درآمدی شهرداری سهم اندکی دارند؛ همچنین موضوع حفاظت از اراضی مستعد و عرصه ­های طبیعی اطراف شهر نیز در شرایط کنونی، ضرورت پیروی از الگوی «شهر فشرده» را بیش از پیش آشکار می ­کند.

برای دستیابی به الگوی شهر فشرده و بهره گیری از راهبردهای توسعه درون ­زا در شهر گرگان، نکات گوناگونی را باید مورد توجه قرار داد. هر چند که معمولاً اختلاط کاربریها، متراکم سازی، ایجاد حداکثر تراکم کالبدی به شرط رعایت اصل سازگاری کاربری­ ها و ارتباط بیشتر کاربری­ ها با شبکه حمل و نقل عمومی و تمرکز فعالیت­ ها در محلات در الگوی شهر فشرده مطرح می­شود، اما نباید از یاد برد که شهر فشرده با محدودیت ­های مختلفی برای اختلاط کاربری ­ها مواجه است؛ اختلاط کاربری های مربوط به گردشگری طبیعی و بافت تاریخی با کاربری ­های دیگر ممکن نیست. محدوده 43 هکتاری بافت تاریخی گرگان نباید تابع راهبردهای الگوی شهر فشرده تلقی شود و هرگونه ساخت و ساز، افزایش تراکم و تعریض باید طبق ضوابط طرح بهسازی و نوسازی بافت تاریخی انجام شود.

براساس ضوابط طرح بهسازی، اجرای طرح در بافت تاریخی با نظارت «شهرداری بافت تاریخی» خواهد بود و انجام هرگونه ساخت و ساز در محدوده بافت تاریخی، وابسته به نظر سازمان میراث فرهنگی است. با توجه به رویکرد جدید فشرده ­سازی در فرآیند توسعه شهر گرگان و حجم بالای تقاضا برای ساخت و ساز در بخش­های مرکزی شهر، اداره کل میراث فرهنگی باید هر چه سریع­ تر حریم­ های درجه 1 و 2 بناها و محدوده­ های تاریخی را تعیین کند و نقش نظارتی خود را در محدوده بافت تاریخی را به درستی انجام دهد.      

انتقال کاربری­ های ناسازگار(چون مجتمع دخانیات، پادگان و ...) به خارج از شهر گرگان یکی از مهم­ ترین شروط لازم برای تحقق الگوی شهر فشرده است و شهرداری گرگان نیز باید از اکنون با تملک و ذخیره سازی اراضی، پیش بینی لازم را برای توسعه شهری منفصل و اجرای طرح ­های توسعه و عمران شهری انجام دهد.

اجرای سیاست­های شهر فشرده نیاز به تمهیدات خاصی دارد؛ در شهر فشرده برای تردد خودروهای شخصی، کنترل پارکینگ­ ها و دریافت عوارض باید مقرارت ویژه ­ای پیش بینی شود؛ برای توسعه حمل و نقل عمومی باید برنامه­ ریزی شود؛ از تغییر مکرر کاربری ­ها باید جلوگیری شود و با توجه به ضرورت اختلاط برخی کاربری ­ها باید ضوابط ویژه ­ای تدوین شود و برای تحقق شهر الکترونیک باید برنامه ­ریزی و اقدام مؤثر انجام شود.   

 

پی نوشت: این یادداشت، چندی پیش در یکی از نشریات محلی منتشر شد.

نویسنده : احسان ارشاد : ۳:٥٩ ‎ب.ظ ; شنبه ٢٦ امرداد ۱۳٩٢
Comments نظرات () لینک دائم