گرگان امروز

به نام خداوند لوح و قلم / حقیقت نگار وجود و عدم

ایجاد سامانه حمل و نقل عمومی پرسرعت در گرگان ضروری است

نزدیک به 3 دهه است که در شهر گرگان از اتوبوس­های شهری استفاده می ­شود؛ با توجه به رشد جمعیت و توسعه شهر و نیز افزایش راهبندان، باید هر چه سریع­تر برای استفاده از سامانه­ های پرسرعت حمل و نقل عمومی چون «بی. آر. تی» برنامه ­ریزی کرد. با توجه به عرض کم خیابان­های مرکزی گرگان، نمی توان در بافت مرکزی شهر، خطوط ویژه «بی. آر. تی» ایجاد کرد؛ اما امکان راه ­اندازی سامانه اتوبوس­های پرسرعت در سه مسیر اصلی در شمال شهر گرگان وجود دارد. در طول روز تعداد زیادی از شهروندان گرگانی و نیز شهروندان سایر شهرهای استان در این سه محور تردد می­کنند.

نخستین مسیر، «بولوار جرجان – بزرگراه شهید کلانتری – میدان شهید قندهاری – میدان شهرداری» است؛ پایانه شرق در بولوار جرجان و نیز پایانه مرکزی گرگان در میدان شهید قندهاری قرار دارد؛ همچنین میدان شهید قندهاری در نزدیکی برخی کاربری­های جاذب و مولد سفر و در مسیر مراکز متعددی چون فرودگاه و راه­آهن بین المللی گرگان، مرکز نمایشگاه­ های بین المللی، دانشگاه جامع استان، ورزشگاه 15 هزار نفری، طرح­های انبوه­ سازی مسکن، شهرک­ها و نواحی صنعتی در شمال منطقه و کنارگذر جدید شهر گرگان قرار گرفته است؛ بنابراین میدان شهید قندهاری یک مرکز ثقل جمعیتی و ترافیکی در شهر گرگان است. به دلیل وجود شهرک­های مسکونی پرجمعیت در امتداد بولوار جرجان تا میدان شهید قندهاری و وجود مراکز دانشگاهی متعدد، حجم بالایی از سفرهای درون­شهری در این مسیر جریان دارد و با توجه به عرض مناسب این محور ارتباطی، امکان ایجاد خطوط «بی. آر. تی» با ایستگاه­های متعدد فراهم است.  

دومین مسیر پیشنهادی، «بولوار هیرکان – میدان بسیج -  بولوار خلیج گرگان – بزرگراه شهید کلانتری – میدان شهید قندهاری – میدان شهرداری» است؛ این مسیر، یکی از محورهای ارتباطی پرتردد شهر گرگان است؛ به دلیل استقرار مجتمع ادارات استان(محل استقرار استانداری و سایر ادارات کل) و نیاز دسترسی آسان برای همه مردم استان به نقطه پایانی این مسیر(بولوار هیرکان) و نیز وجود بیمارستان حکیم جرجانی، پردیس دانشگاه منابع طبیعی، دانشگاه پیام نور، طرح 4 هزار واحدی مسکن مهر، منطقه گردشگری هزارپیچ، دانشگاه علوم پزشکی، بیمارستان در حال ساخت 320 تختخوابی آیت­اله طاهری، حجم تردد در این محور، زیاد است و در آینده نیز بر حجم تردد سواره افزوده می­شود؛ اکنون رفت­ و ­آمد از محدوده مجتمع ادارات استان به مرکز شهر بسیار دشوار است و شهروندان به ندرت می­توانند در این مسیر از وسایل نقلیه عمومی استفاده کنند؛ با راه­اندازی سامانه «بی. آر. تی»، مشکل تردد مردم گرگان و استان برای تردد در این محور، برطرف می­ شود؛ عرض این محور نیز برای ایجاد خطوط ویژه مناسب است. ساخت کمربندی جدید گرگان، به کارگیری سامانه «بی. آر. تی» را در مسیرهای پیشنهادی، تسهیل می­ کند.

مسیر سوم، تنها محور مشترک در 2 مسیر قبلی است؛ یعنی حد فاصل میدان شهید قندهاری تا میدان شهرداری که بسیار کم­ عرض است؛ اگر خیابان­های امامزاده عبداله و شهدا برای تردد خودروهای شخصی یک­طرفه شود می­توان از بخشی از فضای آن 2 خیابان برای ایجاد خطوط ویژه «بی. آر. تی» استفاده کرد. برای هر یک از ایستگاه­های مبدأ و مقصد «بی. آر. تی» نیز باید یک پایانه ساخته شود که به جز پایانه مورد نیاز برای میدان شهرداری، فضا و شرایط لازم برای تملک زمین و ساخت پایانه­ های «بی. آر. تی» جرجان، شهید قندهاری و هیرکان فراهم است؛ در محدوده میدان شهرداری نیز می­توان زمین و فضای گاراژها یا پارکینگ­های قدیمی موجود را برای ساخت پایانه، تغییر کاربری داد.

 

 

پی نوشت: بدین وسیله از مخاطب گرگاندوستی که ایده و محتوای متن فوق را در اختیار نگارنده قرار داد تقدیر و تشکر به عمل می آید.

نویسنده : احسان ارشاد : ٧:٢٧ ‎ب.ظ ; سه‌شنبه ۳٠ خرداد ۱۳٩۱
Comments نظرات () لینک دائم

ادغام روستاها در شهر؛ فرصت یا چالش؟

افزایش جمعیت و توسعه کالبدی شهر گرگان در سال های پایانی دهه 70 موجب شد تا پیشنهاداتی مبنی بر گسترش محدوده قانونی شهر گرگان مطرح شود؛ هر چند طرح این موضوع، مخالفت برخی کارشناسان را در همان زمان به همراه داشت اما سرانجام پس از طی مراحل قانونی، الحاق سه روستای اوزینه، قلعه حسن و انجیراب به شهر گرگان در سال های نخست دهه 80 انجام شد. ادغام این روستاها را در شهر از چند دیدگاه می توان مورد بررسی قرار داد.

بدون شک الحاق روستاها به شهر به تدریج بر متغییرهایی همچون الگوی مصرف، قیمت زمین، انگیزه ماندگاری، تغییر شیوه زندگی، تغییر کاربری اراضی و بهبود امکانات و خدمات زیربنایی و روبنایی اثر خواهد گذاشت و افزایش سطح توقعات و مطالبات ساکنان روستاهای ملحق شده به شهر را به دنبال دارد که یک رویداد مثبت ارزیابی می شود و شاخص های یاد شده، بخشی از انتظارات روستاییان پس از ادغام نقاط روستایی در شهر است که از این منظر، الحاق روستاها به شهر در نگاه نخست، اثرات مثبتی را در بر خواهد داشت؛ اما اکنون پس از گذشت چندین سال از الحاق یکباره سه روستا به شهر گرگان، برخی از آثار و نتایج نامطلوب این تصمیم شتابزده را می توان مشاهده کرد.

نباید از یاد برد که شهر و روستا دارای تفاوت های فرهنگی و اجتماعی هستند و معمولاً برآیند این تفاوت ها پس از ادغام نقاط روستایی در شهر بیش از پیش آشکار می­شود. با افزایش محدوده قانونی شهر و اضافه شدن روستاها به شهر، حوزه خدمات دهی و خدمات رسانی شهرداری نیز گسترده تر می شود و تعهدات شهرداری افزایش می یابد؛ شهرداری ملزم به ارائه خدمات شهری در محدوده ای می شود که در آغاز، ساکنان آن معمولاً از تمکین در برابر مقرارت شهرسازی خودداری می کنند؛ ساخت و سازهای غیرمجاز از سوی ساکنان همچنان انجام می شود و ممکن است پرداخت عوارض نیز غیرضروری تلقی شود؛ بنابراین برخلاف رسم معمول، ارائه خدمات و انجام فعالیت های عمرانی از سوی شهرداری در این مناطق که از نظر زیربنایی نیز بسیار ضعیف هستند برای شهرداری هزینه هایی بسیاری را در بردارد در حالی که مشارکت ساکنان این مناطق در تأمین منابع مالی شهرداری برخلاف دیگر نقاط شهر اندک است.

فاصله اندک سه روستای اوزینه، قلعه حسن و انجیراب تا شهر گرگان، مهم ترین دلیل الحاق این 3 روستا به شهر بوده است؛ هر چند که این اقدام، افزایش جمعیت شهری و کسب برخی امتیازات را برای شهر گرگان به دنبال داشت اما تحمیل هزینه هایی بسیاری را نیز برای مدیریت شهری در سال های اخیر در پی داشت. مدیریت شهری در حالی مجبور به پذیرش این هزینه ها می شود که در بسیاری از محلات مرکزی شهر یک پارک محله ای، یک فضای فرهنگی، ورزشی  و ... وجود ندارد. هزینه هایی که برای همسان سازی مناطق اضافه شده به شهر با دیگر نقاط شهر بر مدیریت شهری و در نهایت بر جمع کثیری از شهروندان تحمیل می شود.

مدیریت شهری در شهرهای توسعه یافته جهان در فرآیند الحاق روستا به شهر، علاوه بر بررسی شاخص هایی چون بافت جمعیتی و فاصله مکانی، چگونگی انطباق پذیری بافت کالبدی سکونتگاه های روستایی پیرامون با شهر را نیز مورد ارزیابی دقیق قرار می دهد و حتی در صورت تشخیص لزوم ادغام روستا در شهر، الحاق روستاها به شهر نه به طور یکباره بلکه در یک دوره زمانی مشخص انجام می شود آن هم با در نظر گرفتن راهکارهایی برای ساماندهی کالبدی. از سویی دیگر مقرارت شهرسازی پیش از هر اقدامی تبیین و به اجرا گذارده می شود.

از ادغام سه روستای قلعه حسن، انجیراب و اوزینه چندین سال می گذرد؛ در سالیان گذشته، شهرداری گرگان در بخش هایی چون ارائه خدمات شهری و فعالیت های عمرانی، اقدامات مناسبی را در این مناطق انجام داده است؛ در این شرایط، اجرای برنامه های مربوط به توانمندسازی در سه روستای ملحق شده به شهر گرگان و تلاش بیشتر برای تحقق انتظام کالبدی در این نقاط برای جلوگیری از اتلاف منابع، ضروری است.

تصویر: محدوده ای در کوی قلعه حسن (یکی از روستاهای ادغام شده در شهر گرگان)

 

پی نوشت: یادداشت فوق، چندی پیش در ویژه نامه استانی یکی از نشریات سراسری به چاپ رسید. 

نویسنده : احسان ارشاد : ۱٠:۱٧ ‎ق.ظ ; دوشنبه ۱٥ خرداد ۱۳٩۱
Comments نظرات () لینک دائم