مدیریت شهری کارآمد با برون سپاری خدمات^*

برون­ سپاری خدمات شهرداری، یک روش و ابزار اجرایی و یک راهبرد مهم در مدیریت شهری دانش ­محور به حساب می­ آید؛ با توجه به توسعه تشکیلات اداری شهرداری­ها و رشد شتابان شهرها و افزایش تقاضا برای دریافت خدمات در بخش­های مختلفی چون شهرسازی، عمران و خدمات شهری، به کارگیری راهبرد برون ­سپاری خدمات و خصوصی­ سازی بخشی از فعالیت­های شهرداری­ها، اجتناب­ناپذیر است. لازمه دسترسی به افق های مورد نظر در برنامه­های درازمدت توجه ویژه به موضوع برون ­سپاری است.

برون ­سپاری در شهرداری­های کلانشهرها، مراکز استان­ها و شهرهای متوسط و میانی اهمیت ویژه­ای دارد و به همین دلیل باید برنامه ­ریزی و انجام اقدامات عملی برای واگذاری خدمات شهرداری­ها در شهرهای بزرگ و متوسط در اولویت قرار گیرد. این موضوع یکی از دغدغه­ های مهم شهرداری و مجموعه مدیریت شهری در شهر گرگان است. برون­ سپاری خدمات شهرداری در سند چشم انداز شهر گرگان نیز مورد توجه قرار گرفته است. در برنامه 15 ساله چشم انداز شهر گرگان که «گرگان 1404» نامیده شده است و در قالب سه برنامه متوالی 5 ساله اجرا می­شود یکی از اهداف و ارکان اصلی، موضوع برون سپاری خدمات شهرداری است؛ اولین همایش ملی برون­سپاری نیز با حضور مدیران ارشد شهرداری­های کشور و با هدف آغاز یک فعالیت علمی برای مستندسازی و تدوین یک الگوی مناسب علمی، تجربی و کاربردی در گرگان برگزار می­شود که بهره­ گیری از تجربیات سایر شهرداری­ها با هدف انجام یک حرکت علمی و منسجم برای خصوصی سازی، می­تواند نقطه آغازی برای به کارگیری راهبرد برون ­سپاری باشد.

صرفه ­جویی و کاهش هزینه ­ها، افزایش اثربخشی فعالیت­ها، استفاده از نیروهای متخصص برون سازمانی، ارتقای کیفیت ارائه خدمات، افزایش رضایت مراجعان و شهروندان، بهبود عملکرد، افزایش گستره دسترسی به توانمندی­های نیروی انسانی خبره و متخصص و استفاده از مهارت­ها و فناوری­های موجود در خارج از شهرداری و انعطاف­پذیری بیشتر در برخورد با مشکلات و نیازهای مختلف، از نتایج و مزایای استفاده از راهبرد برون ­سپاری در مدیریت شهری است که با واگذاری برخی فعالیت­های متناوب و تکراری داخلی به پیمانکاران بخش خصوصی، محقق می ­شود.

برون ­سپاری علاوه بر آزادسازی منابع برای تمرکز بر قابلیت­ها و وظایف اصلی شهرداری و تمرکز بیشتر حوزه­ های ستادی بر سیاستگذاری و برنامه ­ریزی های کلان و آینده­ نگر و کمک به کوچک ­سازی ساختار اداری، تحقق برخی اهداف مربوط به تحول اداری را تسهیل می ­کند؛ ایجاد یک ساختار نوین سازمانی و اداری چابک (و یا همان چابک سازی اداری) از دیگر مزایای برون­ سپاری است. فراهم کردن ابزارهای ارتباطی مناسب، نیروی متخصص به تعداد کافی، ایجاد امنیت برای سرمایه ­گذاری و تدوین و تصویب ضوابط قانونی مناسب از پیش ­شرط­ های مهم برون سپاری است. در این میان یکی از مهم ترین موضوعات درباره واگذاری فعالیت­ ها از سوی شهرداری­ها به بخش خصوصی، تعریف یک ساز و کار نظارتی به همراه پشتوانه محکم قانونی برای دستیابی به اهداف برون سپاری است؛ بی شک بدون تعریف و ایجاد یک فرآیند نظارتی کامل، ارتقای بهره­ وری، بهبود کیفیت و ارائه بهینه خدمات امکان ­پذیر نیست.

* این یادداشت در ویژه نامه همایش ملی برون سپاری در شهرداریها به چاپ رسید. 

در سند چشم انداز گرگان 1404 که از سوی مجموعه مدیریت شهری گرگان طراحی شده است، آینده شهر گرگان، هوشمند و جهانی ترسیم و پیش بینی شده است؛ شهری سرسبز،  زیبا و سرزنده با فضاهای عمومی متنوع و گسترده، شهری امن و مقاوم در برابر انواع آسیب ها و مقاوم در برابر خطرات و سوانح، شهری پایدار و منسجم با ساختاری مناسب برای سکونت فعالیت و فراغت، شهری روان با رفاه عمومی و زیرساخت های مناسب همراه با تعدیل نابرابری ها و تأمین عادلانه تمام حقوق شهروندی، شهری با عملکردهای ملی و جهانی و اقتصادی مدرن و مرکزیت امور فرهنگی، پژوهشی و سیاسی در سطح کشور و یا حداقل در سطح شمال کشور.

تحقق افق های پیش بینی شده در سند چشم انداز گرگان، دورخیزی مدبرانه و اندیشمندانه را می طلبد. در طی دو دهه گذشته و خصوصاً از اواسط سالهای میانی دهه 70 تا به امروز، شهر گرگان از نظر توسعه شهری دوران بسیار دشواری را پشت سر نهاده است؛ نرخ رشد بیشتر از پیش بینی جمعیت، کاهش محسوس سرانه های عمومی شهر، شهرسازی نادرست و ساخت و سازهای غیراصولی، ترافیک در هم تنیده، بروز و گسترش حاشیه نشینی، فقر منابع مالی در اجرای طرحهای شهری و نبود درآمدهای پایدار و اتخاذ روش های مبتنی بر آزمون و خطا برای حل مشکلات مختلف شهری و... که تمامی این معضلات موانعی جدی در مسیر تحقق گرگان 1404 به حساب می آیند. به نظر می رسد در طول سالیان اخیر نگاه نقادان تنها به شهرداری و مجموعه مدیریت شهری دوخته شده است در حالی که تحقق آنچه که در اسناد و برنامه های مختلف مدنظر می باشد مقوله ای است که اصلاح برخی نگاه های حاضر را می طلبد.

برآورده ساختن نیازهای شهر گرگان در گرو نگاه فرامنطقه ای

هر چند مدیریت شهری گرگان در دهه ی گذشته گاهی وعده گرا و گاهی عملگرا بوده و افت و خیزها فراوانی داشته است اما باید در نظر داشت که شهر گرگان مرکز استان گلستان و مرکز شهرستان گرگان است که بر اساس اسناد توسعه ملی و منطقه ای و برنامه های آمایش می بایست به نقش و عملکردی فرامنطقه ای دست یابد، اصلی که به ظرافت هرچه تمام در سند 1404 شهر گرگان نیز با توجه به الزامات اسناد مصوب و قابل استناد مرتبط با شهر گرگان (آمایش سرزمین، چشم انداز 20 ساله کشور، سیاست های کلی برنامه پنج ساله، مجموعه شهری و توسعه استان گلستان) گنجانده شده است؛ این بدان معناست که برآورده ساختن نیازهای مختلف مرکز استان، نگاه و عزمی منطقه ای و ملی را می طلبد؛ پس نه تنها شهرداری و شورای شهر گرگان بلکه سایر نهادها نیز باید در این مسیر به حرکت درآیند تا افق پیش بینی شده برای یکی از مهمترین قطب های شهری و جمعیتی شمال کشور و الگوی توسعه شهری در استان گلستان محقق شود.

اجرای پروژه های بزرگ عمرانی، خدماتی و زیربنایی، نخست اتکای شهرداری بر منابع درآمدی پایدار، اهتمام در جذب سرمایه گذار و سپس ورود و مشارکت هرچه بیشتر سازمان های ذی مدخل را می طلبد؛ کما آنکه در تمامی شهرهای بزرگ و شهرهای همردیف گرگان علاوه بر مشارکت مردم و شهروندان، مشارکت دیگر نهادها نیز در اجرای طرح ها و پروژه های بزرگ حائز اهمیت است؛ در این راستا در یکی دو سال گذشته نشانه هایی از تغییر و اصلاح برخی رویکردها مشاهده شده است و این موضوع، فصل جدیدی از توسعه شهری گرگان را به روی شهروندان خواهد گشود.

از سوی دیگر سالهای آغازین دهه ی 90 را باید نقطه عطفی در توسعه شهری گرگان دانست که می تواند با حرکت به سوی مدیریت دانش محور و با گرایش عمومی به برنامه ریزی همراه باشد. از این رو توسعه شهری گرگان در دهه ی حاضر با بیم و امیدهایی همراه خواهد بود که در این باره موارد متعددی مطرح است: در وهله ی اول آنچه باید در گرگان اتفاق بیافتد توسعه پایدار شهری است؛ به این معنا که تمامی فعالیت‌هایی که در سطح شهر رخ می‌دهد از رویکرد سلیقه‌ای خارج شود و تحت یک الگوی واحد و علمی قرار گیرد؛ الگویی برآمده از مدل توسعه پایدار. 

برای تحقق مدیریت پایدار شهری باید مدلی در نظر گرفته شود تا براساس آن شهر بتواند افقی روشن داشته باشد و مدیریت شهری باید به سمتی حرکت کند که همه فعالیت‌هایش برآمده از خرد باشد؛ بخشی از این دغدغه با ملاک عمل قرار گرفتن سند گرگان 1404 همچون "نقشه راه" برطرف می شود حال سئوال اصلی اینجاست که شهرداری گرگان و ساختار فعلی اش تا چه اندازه از عهده این مهم بر خواهند آمد؟ گرایش عمومی به برنامه ریزی چگونه و با چه ساز و کاری تحقق خواهد یافت و از آن مهمتر حرکت به سوی تغییر نگرش تدریجی در شیوه ی مدیریت، تفکرات سازنده و خارج از سلیقه های شخصی و پایبندی بیش از پیش به برنامه ها و دوری گزیدن از روش آزمون و خطا چگونه حاصل خواهد شد؟ در اهداف برنامه درازمدت گرگان، توسعه منابع انسانی و جذب و بکارگیری متخصصین توانمند به طور خاص مورد اشاره قرار گرفته است؛ بدیهی است که شهرداری گرگان برای تحقق آنچه که مطرح شد نیازمند بدنه ی کارشناسی توانمند است و نیز یک بدنه مدیریتی منسجم که بتوان آنرا تابع محض نظرات کارشناسی دانست.

مبادی ورودی شهرها دارای نقش و تأثیراتی چندوجهی بر ساختار فضایی و کالبدی شهر هستند. به اعتقاد صاحب نظران، مبادی ورودی، تجلی گاه چگونگی رشد درونی یک شهر می باشند؛ از سوی دیگر یک مبدأ ورودی می تواند نقش یک شناسنامه فرهنگی را برای یک شهر ایفا کند و عصاره ای از فرهنگ، تاریخ و ویژگی های طبیعی شهر  را در معرض دید قرار دهد. مبدأ ورودی جایی است که شهر باید جلوه ای از خود نشان دهد و باید دارای مفهوم و معنا باشد آنچنان که از گذشته های دور، بکارگیری عناصر نمادین در مدخل شهرها عاملی در ساماندهی ورودی شهر به حساب می آمد.

مبادی ورودی شهر گرگان، سه محور ارتباطی در شمال، شرق و  غرب گرگان می باشند که عبارتند از بلوار جرجان در ورودی شرقی، بلوار هیرکان در ورودی غربی و بلوار استرآباد در ورودی شمالی شهر.

 مسئله ی ساماندهی هر یک از این محورها از جهات گوناگونی قابل بحث و بررسی است؛ از جمله ساماندهی ترافیکی و انجام اصلاحات هندسی در محورهای مذکور، اتخاذ ساز و کار لازم جهت افزایش امنیت و ایمنی تردد سواره و پیاده، بازآرایی میادین، ساماندهی کاربری ها و جابه جایی کاربری های مزاحم، احداث نمادها و المان ها، توسعه فضای سبز و همچنین مقوله ی نامگذاری میادین و المان های موجود در مبادی ورودی و ساماندهی عملکردی جهت پاسخگویی به نیازهایی که در آغاز ورود به شهر مطرح می شوند.

در حوزه ی نامگذاری، تصمیمات مثبتی توسط کمیته نامگذاری و مجموعه ی مدیریت شهری اتخاذ شده است؛ از جمله آنکه هر سه بلوار ورودی با نام های تاریخی و پیشین منطقه نامگذاری شده اند و در خصوص نمادها و المان های شهری نیز در مبدأ غربی شهر(میدان بسیج) المان 57 متری که از سوی شورای اسلامی شهر "برج گرگان" نامیده شده است، ساخته شده و در آستانه بهره برداری است و همچنین نصب تندیس میرداماد استرآبادی در انتهای بلوار جرجان مبدأ شرقی(میدان معلم) از دیگر اقدامات مناسب و مؤثر است که البته انتخاب نام میرداماد برای میدان معلم صحیح تر به نظر می رسد.

درباره ی زیباسازی میادین، اکنون عملیات بهسازی و بازآرایی میدان شهید مفتح در دست اجراست و این میدان در آینده با منظر و طراحی متفاوت و زیبایی از فضای سبز و آب نماها شکلی تازه و جذاب خواهد یافت. انجام اقداماتی مشابه میدان مفتح در میدان معلم نیز ضروری به نظر می رسد.

در بحث ایمنی و امنیت و همچنین مدیریت و ساماندهی ترافیک، در تقاطع شهید قندهاری(ابتدای بلوار استرآباد) اولین روگذر سواره رو در حال ساخت می باشد و یک زیرگذر عابرپیاده نیز در محل تقاطع قندهاری و زیرگذر عابر پیاده دیگری در حاشیه میدان بسیج جهت دسترسی عابرین به فضای باز این میدان 5 هکتاری ساخته شده است. به علاوه در طول مسیر پل های هوایی متعددی جهت تردد عابرین احداث شده است که البته تبدیل پل های عابر موجود به پل های مکانیزه، استقبال بیشتر شهروندان از این پل ها را به دنبال خواهد داشت. با وجود تمام اقدامات انجام شده، ایجاد روگذر یا زیرگذر در ورودی و خروجی بلوار خلیج گرگان که به عنوان محور ارتباط دهنده ورودی غربی و بزرگراه شیهد کلانتری در حال ساخت می باشد و تکمیل و تقویت نورپردازی و روشنایی در طول محدوده ها و محورهای منتهی به مبادی، جهت افزایش ایمنی و امنیت ضروری است.

احداث ترمینال شرق توسط شهرداری در مبدأ شرقی، شرایط لازم را برای ساماندهی مسافربرهای شهری و درون استانی فراهم آورد؛ بدون شک ایجاد ترمینال دیگری در مبدآ غربی نیز برای پیشگیری از ایجاد برخی گره های ترافیکی لازم است.

در چند سال اخیر، توسعه فضای سبز در محورها و مبادی ورودی از اولویت های شهرداری گرگان بوده است؛ احداث پارک خطی در امتداد بلوار استرآباد که هم اکنون در حال اجراست و ایجاد چندین هزار متر مربع سطوح سبز از ورودی غربی تا شرقی شهر حد فاصل پل فتحه باغ تا پل نصرآباد از جمله ی اقدامات انجام شده است اما آنچه که مهمتر به نظر می رسد توسعه حاشیه مشجر و منظم به جای درختان پراکنده، در طول محورهای مذکور است.

مهمترین موضوع درباره ی ساماندهی محورها و مدخل های ورودی شهر، مسئله ی ساماندهی برخی کاربری ها و جا به جایی کاربری های مزاحم است که در گام نخست باید در طرح تفصیلی جدید، تمهیدات لازم اندیشده شود و سپس برنامه های نظارتی لازم جهت ممانعت از استقرار بیشتر کارگاهها و چاره اندیشی برای تعمیرگاههای متعدد اتومبیل، زمین های بایر و بناهای منفرد و دیگر کاربری های ناسازگار اعمال شود. همچنین وجود زمین های بایر این امکان را به وجود می آورد که کاربری های پراکنده ی خدمت رسانی به اتومبیل و سایر کاربری های مشابه و خدمات مورد نیاز ورودی شهر را تجمیع کرد و بدین طریق از ایجاد مناظر پراکنده و نازیبا ممانعت به عمل آورد. شهرداری گرگان نیز باید با همکاری دیگر دستگاهها نسبت به انتقال برخی کاربری های فاقد مطلوبیت و همچنین محوطه سازی با ایجاد فضاهای سبز، باغچه بندی، ایجاد قلمرو ویژه عابران پیاده و محدوده های بیشتری برای پارک اتومبیل اقدام نماید.

عکس: از وبلاگ وقایع استرآبادیه

توسعه ی فضای سبز یکی از وجوه کیفی سازی زندگی شهروندان است؛ اصل مهمی که در نظرگاه مدیریت شهری ما ظاهراً کم اهمیت جلوه می کند و مدیریت شهری ما نیز هر روز به اجبار سعی در ایجاد طرحی نو- یا به عبارتی وصله هایی نامناسب- بر کالبد شهر دارد.

 این روزها ساختمان های بلند مرتبه یکی پس از دیگری در حساس ترین گلوگاهها و گره گاههای ترافیکی شهر گرگان سر بر می آورند و کسی بر این مسئله واقف نیست که احداث برج ها- این هیولاهای برخواسته در متن شهر- هر روز عرصه زندگی را بر شهروندان تنگ تر و شهر را برای جولان خودروها مستعدتر می نماید و در این میان فضاهای سبز شهری به تدریج رو به کاهش می رود و گویا نوعی همبستگی معکوس میان دو متغییر ساخت و ساز و فضای سبز برقرار گردیده است. پرسش این است که نقش طرح تفصیلی و طرح جامع شهر و کاربری های سبز معین شده در این میان کجاست؟ منظر و سیمای شهری چه وضعی پیدا خواهد کرد و چه بر سر شرایط بیوکلیماتیک و فضای سبز شهر خواهد آمد؟

کم توجهی به توسعه ی فضای سبز در حالی صورت می پذیرد که امروزه در بسیاری از نقاط دنیا – و اخیراً در کلانشهرهای ایران- مدیران شهری از بعد سوم فضای سبز و توسعه فضای سبز عمودی سخن می گویند در حالی که به نظر می رسد شهرداری گرگان تنها بر توسعه سطوح سبز برخی معابر تمرکز و احیاناً بسنده کرده است. شاید بتوان دلیل اصلی این چالش را در چگونگی تلقی و برداشت از مفهوم سرانه ی فضای سبز جستجو کرد! رویکردی که در سطح کلان نیازمند اصلاح و بازنگری است.

سرانه ی تعیین شده ی فضای سبز از سوی سازمان ملل بین 20 تا 25 مترمربع و سرانه متعارف پیشنهادی فضای سبز در ایران بین 7 تا 12 مترمربع برای هر نفر است؛ از سویی دیگر از منظر علمی منظور از فضای سبز نوعی از کاربری زمین شهری است که علاوه بر زیباسازی هم دربرگیرنده بازدهی اجتماعی باشد و هم دارای بازدهی اکولوژیک.

 بیان سرانه ی 12 مترمربعی برای فضای سبز گرگان- از جانب برخی مدیران شهری- که حداکثر سرانه ی مطلوب در ایران می باشد در حالی صورت می پذیرد که شروط یاد شده در تعریف فضای سبز مغفول واقع شده است. از نگاه صاحب نظران مقوله ی سطوح و سرانه های فضای سبز را صرفاً می توان در مورد فضاهای سبز عمومی مطرح کرد. زیرا فضاهای سبز حاشیه ی معابر، رفیوژها، جزیره های ترافیکی، لچکی ها و رمپ و لوپ ها هر چند در زیباسازی و به لحاظ اکولوژیکی نقش مؤثری دارند اما با توجه به ماهیت شان فاقد عملکرد اجتماعی اند؛ فضای سبز منحصراً مساحت کلیه فضاهای سبز اجتماعی(عمومی) را شامل می شود و این مفهوم تنها مى تواند در مورد فضاى سبزى به کار رود که براى گذران اوقات فراغت، تفرج و تفریح عموم مردم پیش بینی شده است. بنابراین فضاهای سبز حریم شهر و همچنین ارتقاء سطوح سبز پیرامونی و یا میانی معابر در گرگان از جمله ایجاد چندین هزار مترمربع سطوح سبز در امتداد بزرگراه شهید کلانتری هرچند که اقدامی ضروری، شایان تقدیر و ارزشمند است و سیمای شهری را بهبود می بخشد اما از لحاظ تئوریک، کمکی به افزایش سرانه فضای سبز شهری گرگان نخواهد کرد.

در تبصره ی 3 ماده ی 96 قانون شهرداری ها، به شهرداریها این اختیار داده شده است تا برای ایجاد فضای سبز و باغ های عمومی تمام یا قسمتی از اراضی یا املاک و یا ابنیه ی واقع در محدوده ی شهر را به تصرف خود در آورند بدین ترتیب تغییر کاربری های مصوب سبز به کاربری های انتفاعی با مبانی و قوانین موجود در تعارض کامل است. از دیگر سوی عدم توفیق در انتقال برخی کاربری های نامتناسب از مرکز شهر به پیرامون جهت تبدیل مکان فعلی آن کاربریها به فضای سبز و نتیجتاً پاسخگویی به نیاز مبرم شهر به فضای سبز، عدم الزام بلندمرتبه سازان به تعریف و پیش بینی فضای سبز اختصاصی و گنجاندن پوشش سبز معابر و پوشش زمینی (غیر مشجر) در سرانه کاربری فضای سبز از اشتباهات نظری و عملی مدیریت شهری گرگان در بخش فضای سبز به شمار می رود که شاید با تبیین هرچه بیشتر موضوع در سطح محلی و تغییر برخی نگرش های غالب در سطح کلان و بازنگری در بنیان های نظری مورد استناد در مراحل تهیه و تدوین طرح ها اصلاح پذیر باشد.

گرگان - پارک ملت

لینک انتشار اختصاصی در سایت خبری - تحلیلی شمال فردا

اکنون با گذشت مدتی از خاتمه ی هفته بزرگداشت گرگان فرصت مناسبی است تا بازخوردهای فعالیت های انجام شده و اثرگذاری آنها مورد بررسی واقع شود و جهت ارتقاء این اقدامات مؤثر و فراهم آوردن شرایط برای نیل به اهداف پیش رو پیشنهادات لازم ارائه شود.

هفته ی بزرگداشت گرگان و مجموعه ی برنامه های ارائه شده در این هفته نتیجه ی تلاش کسانی بود که علاقه مند به توسعه ی شهر مستعد گرگان هستند و عزم آن دارند که با برنامه ریزی منسجم، حصول توسعه ی پایدار را در این شهر تاریخی تسهیل نمایند. نگارنده نیز به عنوان یک شهروند گرگانی آنچه را که در هفته ی گرگان صورت پذیرفت شایان تقدیر دانسته و کلیه رویدادهای این هفته را شامل تجربیات مفیدی برای سالهای آتی می داند.

بدون شک یکی از ثمرات ارزشمند این هفته قرار گرفتن گرگان و مسائل مختلف این شهر در خروجی رسانه ها  و وقوع بازتاب های مثبت در رسانه های دیداری و نوشتاریست.

در نگاهی گذرا، کلیه مراسمات و برنامه های روز و هفته گرگان را به سه بخش می توان تقسیم نمود: نخست برنامه های تفریحی و سرگرم کننده، دوم، معرفی تاریخ و فرهنگ بومی گرگان و سوم، برنامه های مرتبط با توسعه ی سخت افزاری گرگان.

هر یک از بخش های سه گانه فوق در جای خود حائز اهمیت می باشند؛ اما از حیث جهت گیری، تراکم و چگونگی تمرکز برنامه ها در برخی قسمت ها شدت و ضعف هایی مشاهده شد که یقیناً در تجربیات بعدی به نقطه ای از تعادل دست خواهیم یافت. محوریت بافت تاریخی گرگان در بسیاری از برنامه ها اقدامی لازم و ضروری بود و امید می رود مسیر طی شده گامی مؤثر در بهبود وضعیت کنونی بافت باشد و پیجویی اهداف و مباحث ارائه شده در نشست ها باید به طور مستمر و از کانالهای مختلف صورت پذیرد.

توسعه ی سخت افزاری و طرح مطالبات و ضروریات کنونی گرگان در بخش های مختلف مسئله ی دیگری بود که کم و بیش بدان پرداخته شد لیکن نظر به اهمیت این مبحث در فرصت های بعدی می بایست توجه بیشتری بدان مبذول داشت. نشست های مرتبط با بافت تاریخی و جلسه ی تخصصی فضای سبز را می توان نمونه ای از حرکت های انجام شده در راستای توسعه سخت افزاری دانست. پیشنهاد آن است که با تعیین اولویت ها، موارد گوناگون جدایی گزینی شده و در کمیته های تخصصی ستاد به بحث گذاشته شود. به عنوان مثال بخش هایی همچون ارتباطات و ترانزیت، توسعه گردشگری(اعم از اکوتوریسم و جاذبه های فرهنگی و تاریخی)، صنعت، بهداشت و درمان و امکانات و زیرساخت های درمانی(که در همایش گرگان و سلامت می توانست به نحوی مورد توجه واقع شود و مغفول ماند)، توسعه آموزش عالی، توسعه شهری و امور عمرانی و زیربنایی باید مدنظر قرار گیرند. گرگان در تمامی این بخش ها با کمبودها و نارسایی های بسیاری روبه روست و بدون ایجاد و فراهم آوردن امکانات مرتبط با آیتم های نامبرده شده نباید انتظار جذب سرمایه گذار، تحول چشمگیر و تحقق چشم اندازهای مورد نظر و ترسیم سیمایی مطلوب از گرگان را داشت. هر یک از این عناوین اگرچه زیرشاخه های متعدد و بعضاً بی شماری را دربر می گیرند اما می توان با بررسی کارشناسی در کمیته های ستاد، موضوعات ضروری تر مرتبط با هریک از موارد اشاره شده را در برنامه های  مختلف هفته بزرگداشت با حضور مسئولان نهادهای ذی مدخل به طور گسترده به بحث و تبادل نظر گذاشت و پس از ارائه راهکارها و طرح مطالبات، پیگیری های مؤثری را نیز صورت داد. به طور نمونه در بخش توسعه شهری پدیده ی حاشیه نشینی و چگونگی مدیریت حریم شهر مسئله ی قابل توجهی است که در صورت عدم توجه لازم، تهدیدی برای آینده این شهر محسوب می گردد که قابلیت طرح در نشست های تخصصی و حتی عمومی را داراست.

گسترش و تغییر مقیاس برنامه ها از شهر به شهرستان و اتخاذ تدابیر و تمهیدات لازم برای مشارکت دادن سایر سازمانها نیز مقوله ی مهم دیگری است که می تواند در راهبردهای درازمدت ستاد بزرگداشت گنجانده شود.

گرگان امروز و یا همان استراباد تاریخی در طول قرن های متمادی همواره مرکز ثقل وقایع و رویدادهای فراوانی بوده و در گذر زمان بزرگان و عالمان و دانشمندان بسیاری را در دامان خود پرورانده است. استراباد یا گرگان کنونی در سده های متوالی مرکز و تختگاه ایالت تاریخی گرگان بوده است و نام آن برای آنان که با تاریخ این مرز پرگوهر مأنوس هستند یادآور شوکت و عظمتی کم نظیر است.

نظر به اهمیت ایالت تاریخی گرگان و به جهت حفظ و پاسداشت و ماندگاری نام و یاد گرگان تاریخی، شهر استراباد در شهریور ماه سال 1316 "گرگان" نامیده شد و اینک نام پرطمطراق گرگان مظهر و نماد تاریخ و حماسه و فرهنگ و علم و ادب در این دیار تاریخی است.

معرفی و شناساندن پیشینه ی تاریخی و فرهنگ غنی گرگان و آشنا ساختن همگان با توانمندی ها و استعدادهای بی شمار و کم نظیر این سرزمین تاریخی در حوزه های گوناگون، دغدغه ای بود که سبب شد در تقویم محلی، روزی به نام و یاد گرگان نامگذاری شود. بدین سبب پس از انجام مطالعات لازم و نظرخواهی از مورخین و متخصصین تاریخ و فرهنگ گرگان و استراباد و تعیین گزینه های مختلف، سرانجام مناسب ترین گزینه موجود یعنی 20 شهریور ماه سالروز نهادن نام تاریخی گرگان بر این دیار به عنوان روز گرگان انتخاب و به تصویب شورای اسلامی شهر رسید و مورد تأیید فرمانداری گرگان نیز قرار گرفت.

در بیستم شهریورماه سال 89 نخستین آئین پاسداشت روز گرگان در مجموعه ی تاریخی عمادیه گرگان برپا شد. پس از آن در پنجم مهر ماه 89 دبیرخانه دائمی و ستاد بزرگداشت روز گرگان فعالیت مستمر خود را با هدف برگزاری با شکوه مراسم روز گرگان و اثرگذاری مناسب در مسیر رشد و توسعه ی گرگان آغاز نمود و علاوه بر تثبیت 20 شهریور به عنوان روز گرگان، 20 الی 27 شهریور ماه نیز به عنوان هفته ی گرگان تعیین گردید.

ستاد بزرگداشت روز گرگان متشکل از یک شورای راهبردی است که تمامی اعضای آن از فعالان و فرهیختگان علمی، فرهنگی و اجتماعی گرگان می باشند. 6 کمیته زیرمجموعه شورای راهبردی به همراه اعضای اصلی شورای راهبردی نیز با حضور صاحب نظران و متخصصان مرتبط با هر کمیته با قوت و عزم و همتی والا تهیه و تدوین و تدارک برنامه های مختلف را برای روز و هفته گرگان از ماهها پیش آغاز نمودند و پس از صدها ساعت سلسله جلسات منظم، برنامه های متعدد و متنوعی برای بزرگداشت روز و هفته گرگان تدوین شد و به تأیید شورای راهبردی و پس از آن به تصویب شورای شهر گرگان رسید. امروز در خجسته روز گرگان مسروریم که جای جای این شهر تاریخی رنگ و بوی مناسبت روز و هفته گرگان را به خود گرفته است و مشارکت و رضایت حداکثری شهروندان فرهنگ مدار گرگانی آرزوی قلبی همه ی علاقه مندان به گرگان عزیز و زحمت کشان این عرصه است. امید است آنچه که به همت دوستداران گرگان و با همت شهروندان این خاک پاک، تحقق یافته بستری مناسب را برای رشد و اعتلای گرگان تاریخی فراهم آورد و نام همیشه جاوید گرگان بار دیگر در جای جای میهن پهناور طنین انداز شود.

لینک انتشار اختصاصی در سایت خبری - تحلیلی شمال فردا

از آبان ماه سال گذشته که طرح نوسازی و بهسازی بافت قدیم گرگان با حواشی فراوان بر سر زبان ها افتاد و سپس دوبار متوالی به دلیل برخی ایرادات فنی در کمیسیون ماده 5 متوقف گردید در خبرگزاری های رسمی، پایگاه های خبری، نشریات منطقه ای و سراسری و بسیاری از رسانه های مکتوب و مجازی تاکنون دهها گزارش تحلیلی و یادداشت های حاوی نقطه نظرات گوناگون با انگیزه ی حفظ و حراست از میراث تاریخی گرگان منتشر شده است و در طی این مدت همواره امید آن می رفت که مباحثات علمی و پیشنهادات ارائه شده در طرح نوسازی اعمال گردد و  بافت تاریخی از گزند آسیب های احتمالی مصون بماند؛ اما با نگاهی اجمالی به مسیر طی شده و  با آسیب شناسی شرایط کنونی به راحتی می توان دریافت که چنانچه دیدگاه و تفکر غالب در مدیریت شهری یک شهر تاریخی، بافت های قدیمی و تاریخی را نقطه ی کور توسعه شهری بپندارد نتیجه ای جز این نیز نمی توان انتظار داشت که میراث تاریخی یک شهر دستخوش صدمات جبران ناپدیر و مداخلات و جراحی های کالبدی غیرعلمی گردد و ابنیه تاریخی همچون خانه ی فروغی یکی پس از دیگری فرو بریزند. در این میان معدود تکنیک های به کار گرفته شده در فرآیند احیاء نیز ناهمگون، ناموزون و دچار نوعی سردرگمی ساختاری به نظر می رسد.

انجام اصلاحات اساسی در طرح نوسازی ارائه شده توسط شرکت خودآوند در محدوده 150 هکتاری بافت قدیم و خصوصاً تجدید نظر در رابطه با پروژه های پیشگام جانمایی شده در طرح و از همه مهمتر خروج کامل محدوده 43 هکتاری بافت تاریخی از طرح نوسازی از اهم خواسته های متخصصین، کارشناسان و حامیان بافت تاریخی گرگان است. قطعه ی ارزشمندی که در سال 1310 به شماره 41 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده و اینک در آستانه ی سالروز ثبت ملی آن قرار داریم محدوده ای است که در فرآیند تهیه، تصویب، و ابلاغ و اجرای طرح بهسازی برای آن، شایسته است که سازمان میراث فرهنگی در جایگاه متولی قانونی این امر به عنوان کارفرما به ایفای نقش بپردازد و این وظیفه ی خطیر به نهادهایی که با رویکردهای غالباً کارکردگرایانه وارد عرصه می شوند واگذار نگردد چرا که به طور طبیعی عواید و نتایج نامطلوب حاصل از این نوع نگرش یکی پس از دیگری بر طرح و محدوده ی عمل مترتب خواهد شد. تردیدی نیست که با نگاه حفاظتی کارشناسان میراث، مشروط بر وانهادن سیاست های دو پهلو بیشتر می توان به آینده بافت تاریخی امیدوار بود.

پیش از این سه یادداشت به منظور بررسی وضعیت کنونی بافت و ارائه ی راهکارهایی برگرفته ازدیدگاههای نظری و تجربیات مشابه در این تارنما منتشر شد که نگاهی دوباره به آنان خالی از لطف نیست.

احیاء و بهسازی یا تخریب و نوسازی ... !؟

سایه سنگین تخریب، بر سر بافت تاریخی گرگان

تخریب بافت تاریخی گرگان به بهانه نوسازی

شب گذشته، گرگاندوستان و دوستداران گرگان تاریخی در محفلی صمیمانه بار دیگر گردهم آمدند و با حضوری پرشور در اولین برنامه ی شب وبلاگی، انسجام و همدلی خود را دوباره به نمایش گذاشتند. مراسم اولین شب وبلاگی گرگاندوستان با حضور آقایان حسین خانی (مدیرعامل سازمان فرهنگی ورزشی) مهندس مجید طاهری( معاون شهردار و رئیس هیئت مدیره سازمان فرهنگی)، ناصر گرزین، مهندس چراغعلی و ذبیح اله میقانی( اعضای محترم شورای شهر گرگان) برپا گردید و گرگاندوستان با حضور پررنگ و مؤثر خود و در فضایی صمیمانه بار دیگر بر عهد و میثاقشان برای اعتلای گرگان عزیز تأکید ورزیدند.

در این مراسم که با حمایت سازمان فرهنگی ورزشی شهرداری گرگان و به همت وبلاگ نویسان گرگاندوست برپا شد جمع کثیری از گرگاندوستان، دوستان اهل قلم و فرزندان گرگان تاریخی حضور به هم رسانیدند. در ابتدای مراسم شبیر دائمی به بیان توضیحات کامل و جامعی راجع به اهمیت وبلاگ نویسی و ذکر نکاتی کاربردی در این رابطه پرداخت و سپس سید مهدی شریف موسوی با اشعار زیبایش به گویش گرگانی و بیان آداب و رسوم و بازی های محلی جمع حاضر را به وجد آورد. عطا صفر پور هنرمند محبوب گرگانی هم با اجرای زیبا و جذابش گل لبخند را بر لبان حاضرین نشاند. ذکر صلوات و قرائت فاتحه و گرامیداشت یاد و نام دو بزرگ سفر کرده استراباد مرحوم آیت اله رئیسی و مرحوم حاج ابراهیم برادران از دیگر برنامه های شب گذشته بود.

در برنامه ی دیشب، سیدهامان هاشمی دبیر شورای راهبردی روز گرگان به تشریح برنامه های روز و هفته ی گرگان پرداخت و همراهی وبلاگ نویسان را در فضای مجازی در راستای اطلاع رسانی و انعکاس مطلوب مراسمات و برنامه های روز و هفته گرگان خواستار شد.

بیان نقطه نظرات سه تن از وبلاگ نویسان گرگاندوست جهت ارتقاء فعالیت وبلاگ نویسان در فضای مجازی و اثرگذاری بیش از پیش آنان، پایان بخش برنامه های نخستین شب وبلاگی گرگاندوستان بود.

بدون شک اتحاد و وحدت رویه و علاقه وافر گرگاندوستان به شهر تاریخی گرگان مهترین پیام برنامه ی شب گذشته بلاگرهای گرگانی بود.

مراسم دومین شب وبلاگی گرگاندوستان نیز دوشنبه 24 مرداد رأس ساعت 9 شب در سالن انجمن خیریه بانوان گرگان با حضور چند تن از هنرمندان گرگانی در قالب برنامه ای شاد و متنوع برگزار خواهد شد.

پی نوشت: شرح تفصیلی و انعکاس مراسم اولین شب وبلاگی در وبلاگهایی که تاکنون گزارشات شب گذشته را منعکس نموده اند همچون وقایع استرابادیه، من و خواهرم، انجمن خیریه بانوان گرگان، پرانتزی هم برای من، خانه ی روابط عمومی ها، همیشه خبرنگار، انجمن وبلاگ نویسان گرگاندوست و هدف آگاهی بخشیدن است بسیار جالب توجه است.

با همدلی و همیاری وبلاگ نویسان گرگانی ، برنامه شب وبلاگی انجمن وبلاگ نویسان گرگاندوست انعکاس گسترده ای در فضای مجازی یافت و عمده دوستان با درج طرح و خبر برنامه در وبلاگ هایشان، اطلاع رسانی مناسبی درباره این مراسم داشتند.

بی تردید انعکاس گسترده این برنامه انجمن در بیش از 40 وبلاگ معتبر گرگانی ها ( علاوه بر نشریات، خبرگزاری ها، صدا و سیما ) در کوتاهترین زمان ممکن ، بدیهی ترین نکته ای را که به ذهن می آورد اتحاد و همدلی گرگاندوستان در فضای مجازی بوده که امید آن داریم با تسری آن به جامعه حقیقی گرگان ، شاهد گام هایی استوار و راسخ در جهت دستیابی سرزمین دوست داشتنی و مستعد گرگان به توسعه ای که براساس تاریخ باشکوه و فرهنگ غنی اش سزاوار آن هست، باشیم.

و اما برنامه های شب وبلاگی انجمن که ساعت 21 یکشنبه و دوشنبه 23 و 24 مردادماه با حضور وبلاگ نویسان گرگاندوست و دوستداران گرگان برگزار میشود به شرح زیر است.

شب اول یکشنبه 23 مرداد 90 – بعد از قرائت قرآن و پخش سرود جمهوری اسلامی ایران ، کلیپی درباره گرگان پخش خواهد شد و سپس مهندس شبیر دائمی برگزیده جشنواره های کشوری وبلاگ نویسی و دانشجوی ترم آخر مقطع کارشناسی ارشد ارتباطات به مدت 20 دقیقه به ارائه مطالب آموزشی در باب وبلاگ نویسی خواهد پرداخت که  استفاده از این مطالب مفید و مختصر را به همه وبلاگ نویسان گرگانی و علاقمندان به وبلاگ نویسی توصیه می کنیم.

سپس مهندس هامان هاشمی دبیر شورای راهبردی روز گرگان در هفت دقیقه به ارائه برنامه های روز گرگان در سال 90 پرداخته و به ضرورت های گرامیداشت این روز اشاره خواهد داشت.

معرفی یک از رسوم گرگانی ها توسط سیدمهدی شریف موسوی فعال فرهنگی در هفت دقیقه نیز برنامه بعدی مراسم است.

سپس عطاالله صفرپور هنرمند نام آشنای گرگانی و یکی از دو بازمانده هنر سیاه بازی ایران ، پس از مدتها در شهرش بر روی صحنه رفته و به اجرای طنز گرگانی خواهد پرداخت.

حُسن ختام برنامه هم سخن و ارائه راهکار از سوی سه وبلاگ نویس گرگانی در نه دقیقه است.

شب دوم دوشنبه 24 مرداد ماه 90 – بعد از قرائت قرآن و پخش سرود جمهوری اسلامی ایران، کلیپی متفاوت از کلیپ شب اول درباره گرگان پخش خواهد شد. سپس دکتر حسین مومنی استاد دانشگاه گرگان ، دانش آموخته مقطع دکترای رشته کامپیوتر دانشگاه علم و صنعت ایران و مشاور سازمان فناوری اطلاعات وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات کشور به مدت 20 دقیقه به ارائه مطالب آموزشی فنی در زمینه وبلاگ نویسی خواهند پرداخت که با توجه به کاربردی بودن این مطالب، امیدواریم مورد توجه وبلاگ نویسان و فعالان فضای مجازی قرار بگیرد.

سپس مجید دزیانی مدیرعامل باشگاه فرهنگی ورزشی سرخپوشان گرگان که با دست های خالی لیکن با سختکوشی بسیار تیم های فوتسال و فوتبال دختران این باشگاه را از سطح استانی به لیگ های دسته دوم و اول کشور و سپس سوپرلیگ ایران رسانده در 6 دقیقه توضیحاتی درباره شرایط تیم مذکور ارائه خواهد کرد.

در ادامه مهندس عبدالعظیم ولی اللهی طنزپرداز گرگانی و مدیر وبلاگ آقا بزرگ ، شعری از سروده هایش که حال و هوای وبلاگی دارد را قرائت خواهد کرد.

سپس کیوان صالحی هنرمند نام آشنا و طنزپرداز مستعد گرگانی برای حاضرین اجرا خواهد داشت.

اما یکی از بخش های مطمئنا جالب این برنامه ، اجرای زنده ترانه با گویش گرگانی توسط حسین طاهری خواننده آثاری همچون عاروسی گرگانی ها و .... است.

حسن ختام برنامه شب دوم هم سخن و ارائه راهکار از سوی سه وبلاگ نویس گرگانی در نه دقیقه  است.

پی نوشت یک : مجری گری برنامه شب های وبلاگی که با حمایت سازمان فرهنگی ورزشی شهرداری گرگان از سوی انجمن وبلاگ نویسان گرگاندوست برگزار میشود برعهده احسان ارشاد مدیر وبلاگ گرگان امروز و دانش آموخته مقطع کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری  است.

پی نوشت دو : ذکر یاد و قرائت فاتحه برای دو بزرگ گرگاندوست تازه درگذشته آیت الله سیدمحمد رئیسی گرگانی و حاج محمدابراهیم برادران از برنامه های جنبی این مراسم است که با حضور وبلاگ نویسان گرگاندوست و شهروندان دوستدار گرگان در سالن اجتماعات انجمن خیریه بانوان گرگان واقع در چهارراه ویلا (تقاطع عدالت 7 و کوی ویلا) برگزار میگردد.

پی نوشت سه : دکتر اسدالله معطوفی گرگان پژوه نامدار، مولف 20 کتاب درباره تاریخ، فرهنگ و ... گرگان، و ملقب به دایره المعارف زنده گرگان زمین که قرار بود در شب دوم برنامه 30 دقیقه با موضوع گذری بر تاریخ و فرهنگ گرگان زمین به ایراد سخن بپردازد به علت سفر اضطراری و غیرمنتظره به تهران ، فرصت حضور در برنامه را نیافت لیکن اظهار نمودند حتما در اولین برنامه آتی وبلاگ نویسان گرگاندوست در جمع دوستان حضور و به ارائه بحث مورد نظر خواهد پرداخت.

پی نوشت چهار : انجمن وبلاگ نویسان گرگاندوست برگزارکننده این مراسم تشکر ویژه ای نیز از سازمان فرهنگی ورزشی شهرداری گرگان ( علی الخصوص مدیرعامل، رئیس و اعضای هیئت مدیره آقایان حسینخانی و طاهری و خانم ها قدس ولی و کریم آبادی ) به جهت حمایتشان از برگزاری این برنامه همچون نخستین جشنواره وبلاگ نویسی که با استقبال گسترده وبلاگ نویسان به بهترین نحو ممکن برگزار شد، دارد.

منبع: انجمن وبلاگ نویسان گرگاندوست

وبلاگ نویسان گرگاندوست در ادامه فعالیت های جمعی شان همچون نخستین جشنواره وبلاگ نویسی گرگان ، بار دیگر با حمایت سازمان فرهنگی ورزشی شهرداری گرگان و این بار در قالب برنامه شب وبلاگی گرد هم آمده تا  جمع شدن شان در زیر یک سقف و با هدف بهره مندی از برنامه های فرهنگی، آموزشی و ... ، زمینه ساز همگرایی بیش از پیش در جهت حرکت منسجم در راستای توسعه گرگان ، ترویج بیش از پیش فرهنگ گرگاندوستی و نقش آفرینی بیشتر گرگاندوستان در فضای مجازی شود.

برنامه شب وبلاگی در یکشنبه و دوشنبه 23 و 24 مردادماه 90 از ساعت 21 با حضور وبلاگ نویسان دوستدار گرگان برگزار و شرکت کنندگان طی دو شب از برنامه های متنوع آموزشی و فرهنگی که با حضور گرگان پژوهان ، مدرسان دوره های آموزشی وبلاگ نویسی ، و ... برگزار میشود بهره مند خواهند شد.

برنامه شب وبلاگی در سالن اجتماعات انجمن خیریه بانوان گرگان واقع در چهارراه ویلا " تقاطع کوی ویلا و عدالت 7 " ، برگزار و از کلیه وبلاگ نویسان دوستدار گرگان و نیز شهروندان گرگاندوست جهت حضور در آن دعوت به عمل می آید.

پی نوشت : بدون هیچ حرف اضافه و اغراقی نهایت سپاس و امتنان را از سازمان فرهنگی ورزشی شهرداری گرگان به ویژه جناب آقای علی حسینخانی مدیرعامل سازمان، مهندس مجید طاهری رئیس هیئت مدیره سازمان ، اعضای هیئت مدیره سازمان سرکار خانم قدس ولی و سرکار خانم کریم آبادی که همچون نخستین جشنواره وبلاگ نویسی یاور ما در برگزاری این برنامه فرهنگی شدند داشته و امید داریم با تداوم حمایت آن مجموعه از برنامه های وبلاگ نویسان دوستدار گرگان ، شاهد همگرایی بیش از پیش گرگاندوستان در فضای مجازی و به تبع آن تاثیرگذاری مثبت این مجموعه پویا و باانگیزه در توسعه دیار دوست داشتنی و متفاوت گرگان باشیم.

منبع: گرگان ما